منوی کاربری

ايميل
ايميل
p.sazgar98@gmail.com
دفتر
دفتر
061-35519175
موبایل
موبایل
09165152502
توانایی‌های شگفت انگیز مورچه‌ها

توانایی‌های شگفت انگیز مورچه‌ها

بیش از۱۲ هزارو۵۰۰ گونه مورچه در تمامی نقاط زمین به جزء قطب جنوب زندگی می کنند

بیش از۱۲ هزارو۵۰۰ گونه مورچه در تمامی نقاط زمین به جزء قطب جنوب زندگی می کنند؛ با این حال تخمین زده شده است که این رقم تا حدود ۲۲هزار گونه باشد. در حقیقت باور بر این است که وزن توده مورچه‌‌ها روی زمین مشابه با وزن تمامی انسان‌‌ها است. مورچه‌ها مانند دیگر حشرات دارای شش پا هستند. مورچه ها با استفاده از ماده ای به نام فرومون با یکدیگر ارتباط برقرار می کنند. آن ها با استفاده از شاخک های بلند و نازک خود، بوهای مختلف را حس می کنند.
جهت یابی با حس بویایی
برخی مورچه ها قادر هستند بو و رایحه را در دو جهت کاملاً متفاوت استشمام کنند. آن ها با استشمام هوا به وسیله شاخک های خود می توانند نقشه ای از رایحه‌های موجود در اطراف خود را تشکیل دهند؛ سپس با کمک این نقشه، مسیر لانه خود را پیدا می کنند. مهره داران دارای حس بویایی استریو هستند اما مورچه ها نخستین بی مهرگان شناخته شده ای هستند که با کمک حس بویایی استریو جهت یابی نیز می کنند. مورچه ها روزانه تا حدود ۱۰۰ متر از ورودی آشیانه خود برای جستجوی غذا خارج می شوند. زمانی که مقداری غذا پیدا می کنند، مستقیم به آشیانه خود باز می گردند. این بازگشت مستقیم و سریع به آشیانه بسیار کوچک در محیط صحرا که بدون مشخصه و جنبه های فیزیکی و معماری خاصی است، نشان دهنده استفاده مورچه از راهکاری بسیار دقیق است.
دانشمندان در گذشته می دانستند که مورچه ها قادر هستند با استفاده از نشانه های بصری بسیار دقیق بخشی از راه آشیانه خود را بیابند اما اکنون پژوهشگران
می گویند مورچه برای یافتن لانه و جهات، کاری پیچیده تری نیز انجام می دهد. پژوهشگران ابتدا ۴ رایحه را به ترتیب B، A، Cو Dدر پیرامون لانه مورچه ها که با چشم به سختی قابل مشاهده بود، قرار دادند سپس مورچه ها از لانه خارج و به مکانی دور دستی انتقال یافتند.
در این مکان همان چهار رایحه اطراف آشیانه به ترتیب قرار داده شده بودند. دانشمندان مشاهده کردند که مورچه ها پس از انتقال به مکان دوردست بلافاصله شروع به حرکت به سمت لانه کردند. این رفتار مورچه، تأییدی بر استفاده این جانوران از رایحه برای یافتن جهات است. زمانی که ترتیب رایحه ها به هم خورد، مورچه ها دچار سردرگمی شده و قادر به یافتن مسیرلانه خود نبودند.
ارتباط اینترنتی مورچه ها
مورچه ها از همان پروتکل کنترل انتقال(TCP) در انتقال غذا
بهره‌مند هستند که کاربران اینترنت برای مدیریت انتقال داده استفاده می‌کنند. پژوهشگران این ارتباط مورچه ای را «Anternet» خوانده‌اند.
تصور رایج از یک کلونی مورچه ای نوعی دیکتاتوری شدید است که در آن مورچه به یک عمر انضباط و سختگیری محکوم می شود. این استعاره زیبایی است اما واقعیت چیز دیگری است؛ در حقیقت در یک کلونی مورچه ای هیچ کس مسئول چیزی نیست. درست است که یک ملکه وجود دارد اما او هیچ کاری به جز تخم گذاری انجام نمی دهد. در مورد بقیه مورچه ها باید گفت هیچ کس تصمیم گیری نمی کند، هیچ کس به دیگری نمی گوید چه بکند و هیچ ناظری در کار نیست. این امر پرسش برانگیز است، چگونه همه می دانند چه کار باید انجام دهند. پاسخ این است که مانند رایانه ها مورچه ها از الگوریتم استفاده می کنند؛ آن ها یک مجموعه ساده از قوانین را دنبال می کنند که به هر مورچه می گوید:«اگر چنین اتفاقی روی داد این کار را انجام بده.»
به عنوان مثال هر روز صبح مورچه ها برای جستجوی غذا به بیرون از لانه می روند. اگر هیچ یک یا تعداد اندکی از مورچه های گشت زن به لانه بازگشتند مورچه های کارگر که غذاها را جمع آوری می کنند در کلونی باقی می مانند. با این حال اگر تعداد زیادی از
مورچه‌های گشت زن بازگشتند مورچه های کارگر کلونی را ترک کرده و رد و اثر شیمیایی بازمانده از مورچه های گشت زن را برای رسیدن به غذا دنبال می کنند. شاید تصور کنیم که مورچه های کارگر می دانند غذا وجود دارد اما این امر درست نیست. مورچه های کارگر هیچ چیز
نمی‌دانند؛ آن ها به سادگی و کورکورانه از دستورالعملی که به
آن‌ها می‌گوید چگونه به آن چه که با آن رو به رو می شوند واکنش نشان دهند، اطاعت می کنند. پژوهشگران چندین دهه است که می دانند مورچه ها از الگوریتم استفاده می‌کنند. از این الگوریتم ها در علوم رایانه به عنوان مدلی برای بهینه سازی عملیات استفاده می شود. این ارتباط درست مانند این است که پروتکل‌های اینترنتی کشف می‌کنند چه میزان پهن باند برای انتقال یک فایل در دسترس است. این الگوریتمی که مورچه ها استفاده می کنند برای کشف این که چه میزان غذا در دسترس است درست مانند الگوریتمی است که برای پروتکل کنترل انتقال داده استفاده می شود. الگوریتم پروتکل انتقال داده کنترل کننده چگونگی رفتار اینترنت با داده ها است. یک رایانه فایل را به مجموعه ای از بسته ها تقسیم می کند. این ها به رایانه دیگر ارسال می شوند که یک پیام تأیید برای هر بسته دریافت شده، بازگردانده می شود. اگر این پیام های تأیید بسیار کند برسند سرعت رایانه انتقال دهنده کاهش می یابد. اما اگر این پیام ها سریع برسد سرعت نیز بالا می رود. مورچه ها نیز به همین شیوه عمل
می‌کنند. یک مورچه گشت زن به کلونی باز نمی گردد تا زمانی که غذا بیابد. اگر تعداد زیادی از این مورچه ها غذا بیابند با سرعت بیشتر باز می‌گردند و مورچه های کارگر بیشتری برای حمل غذا به بیرون از کلونی می روند. با این حال اگر تعداد کمی از این مورچه ها بازگردند مورچه های کم تری نیز کلونی را ترک می کنند.
تشخیص انواع بوها
مورچه ها توانایی بالایی در تشخیص هر نوع تغییر شیمیایی جزئی در فرومون هایی که مورچه های دیگر منتشر می کنند، دارند.دانشمندان دانشگاه کالیفرنیا در «ریورساید»، نحوه ارتباط شامه ای مورچه ها در کلونی های متفاوت را بر اساس تغییرات جزئی شیمیایی نامحسوس مورد بررسی و مطالعه قرار دادند.پژوهش فوق که در مجله Cell Reportsمنتشر شده، نشان داد که قدرت شامه ای مورچه ها چقدر دست کم گرفته شده است.
حشرات اجتماعی، مانند مورچه ها، بوی یکدیگر را با استفاده از سنسورهای موجود در شاخک های خود تشخیص می دهند. ابتدا تصور بر این بود که مورچه ها با استفاده از این بو دوستان و دشمنان خود را تشخیص می دهند؛ اما مطالعه جدید نشان می دهد که توانایی این حشرات خیلی بیشتر از این ها است. در این مطالعه، پژوهشگران با چسباندن الکترودهای شیشه ای کوچک به موهای حسی موجود در شاخک این حشره، نحوه واکنش مورچه ها به بوهای مختلف را مورد آزمایش و بررسی قرار دادند. الکترودها مانند سنسور عمل کرده و نحوه واکنش هر شاخک را در صورت تشخیص بو توسط حشره نشان دادند. پژوهشگران کشف کردند که مورچه ها به تغییرات شیمیایی بسیار حساس هستند و نورون های حسی آن ها قادر به پاسخگویی به انواع بوهای مختلف است.
مصرف دارو ـمورچه ها برای رفع عفونت های قارچی خود از داروهای طبیعی استفاده می کنند. نتایج مطالعات پژوهشگران فنلاندی دانشگاه «هلسینکی» نشان می دهد، اشتهای «مورچه سیاه» با نام علمی Formica fuscaبا قرار گرفتن در معرض پاتوژن های قارچی تغییر می کند. اما مورچه ها از ترکیبی برای درمان بیماری های خود استفاده می کنند که حاوی Hydrogen Peroxideاست و در
گیاهان آسیب دیده، حشرات یا اجساد حیوانات یافت می شود.
Dalial Freitakاز دانشکده علوم زیست محیطی و
زیست‌شناسی و یکی از پژوهشگران شرکت کننده در این پروژه می گوید: «زمانی که مورچه ها از رژیم غذایی حاوی رادیکال های آزاد استفاده می کنند، می توانند از عفونت هایی که با آن روبرو می شوند، نجات پیدا کنند.»
Nick Bos، یکی دیگر از پژوهشگران این دانشگاه می گوید: «نتایج این پژوهش بسیار شگفت انگیز بود، این که مورچه ها وضعیت سلامتی خود را تحت کنترل داشتند و دوزهای دارویی مصرفی را با توجه به عفونت ها تنظیم می کنند،
خارق العاده است.»
مورچه هایی که سالم هستند و هیچ عفونتی ندارند در صورت تغذیه با رادیکال های آزاد با عوارض مواجه می شوند. اما در صورتی که
مورچه ای به واسطه تغذیه با رادیکال های آزاد دچار عفونت شود با روش ابداعی و خود درمانی خود می‌تواند تا ۲۰ درصد شانس، بقای خود در مقابله با بیماری قارچی کشنده را افزایش دهد.
ساخت پل هایی از مورچه
دانشمندان دانشگاه پرینستون و انستیتو فناوری نیوجرسی گزارشی منتشر کرده اند که برای نخستین بار نشان می دهد مورچه ها
پیچیده تر از آن چیزی هستند که تاکنون تصور می شده است. آن ها در این گزارش به این واقعیت اشاره کرده اند که مورچه ها سطحی از هوش جمعی را به نمایش می گذارند که می توان از آن به عنوان دریچه ای جدید به سوی بررسی رفتار حیوانات استفاده کرد. همچنین می توان از شناختی که از این راه به دست می‌آید برای طراحی و ساخت روبات هایی بهره گرفت که قابلیت همکاری در بین خود را داشته و حتی یک تیم را تشکیل دهند. پژوهش های این دانشمندان گویای آن است که گونه ای از مورچه ها با نام علمی Eciton hamatumبدون آن که فرمانی از فرمانده خود دریافت کنند به محض رسیدن به شکاف هایی که امکان عبور از آن‌ها وجود ندارد، به طور خودکار وارد عمل شده و پل‌های زنده‌ای می‌سازند. مطالعه مربوط به این مورچه‌ها که در «نشریه پیشرفت های آکادمی ملی علوم آمریکا» منتشر شده نشان از آن دارد که با خلق چنین پل های زنده ای، سایر مورچه هایی که از جمع آوری غذا و حمل شکار باز می گردند می توانند به راحتی از روی آن تردد کنند.
مورچه های تنبل
حتی در دنیای حشرات سخت کوشی مانند مورچه ها، کارگران تنبلی دیده می شوند که در گوشه ای بی تحرک ایستاده و فعالیت دیگر اعضا را تماشا می کنند! دانشمندانی که دنیای حشرات را مورد بررسی قرار می دهند از مدت ها پیش با زیر نظر قرار دادن اجتماع
مورچه ها به دنبال درک این موضوع بودند که بی تحرکی تقریباً نیمی از آن ها در هر لحظه نشانه تنبلی این دسته است یا فقط در حال استراحت موقتی و کسب انرژی مجدد هستند؟ با مشاهده فعالیت گروهی
گونه ای از مورچه ها موسوم به Temnothoraxکه در نواحی جنگلی غرب آمریکای شمالی زندگی می کنند متوجه خواهیم شد که دسته ای از مورچه ها نه در حال تجدید قوا بلکه تنبل هستند و فقط کار دیگر اعضا را نظاره می کنند. همواره نیمی از مورچه های یک کلنی تنبل و بی تحرک هستند و در مقابل فعالیت سخت سایر اعضا، هیچ کاری انجام نمی دهند.البته برخی از حشره شناسان نظریه دیگری مطرح
می‌کنند؛ آن ها معتقدند این دسته از مورچه ها که در ظاهر تنبل به نظر می‌رسند در واقع نیروهای ذخیره برای نبرد میان کلنی ها هستند که با ذخیره انرژی خود را برای چنین کار و زاری آماده می کنند.
نقش مفید مورچه ‌ها در مبارزه با آفات کشاورزی
بسیاری از افراد فکر می ‌کنند مورچه ‌ها آفت هستند ولی چنین نیست و در حقیقت مورچه ‌ها کنترل ‌کننده مؤثری برای آفات به شمار می روند. این موجودات ریز در کنترل آفات محصولات زراعی کارآمد، پایدار و ایمن عمل می‌ کنند و می‌ توانند اثر بزرگی بر سیاره ما بر جای بگذارند. پژوهشگران می ‌گویند که هر محصولی از کاکائو گرفته تا
دانه ‌های سدر می ‌تواند از فواید این کنترل کنندگان کوچک آفات
بهره‌ مند شود. علاوه بر این استفاده از مورچه ‌ها به عنوان آفت‌ کش، روشی ارزان و ایمن نسبت به جایگزین‌ های شیمیایی محسوب می ‌شود.
مورچه ‌ها شکارچیان خبره ‌ای هستند. آن ها ممکن است کوچک باشند اما قوی هستند؛ یک مورچه می ‌تواند بیش از ۲۰ برابر وزن بدن خودش را حمل کند مانند این که یک دانش ‌آموز ۱۲ ساله یک ماشین را بلند کند. مورچه‌ ها می ‌توانند کرم‌ ها، عنکبوت‌ ها و حشراتی که از محصولات تغذیه می ‌کنند را شکار کنند. همچون گرگ‌ ها،
مورچه‌ ها نیز دسته‌ جمعی شکار می ‌کنند تا بر یک شکار بزرگ همچون مارمولک غلبه کنند. همچنین عنوان شده است که مورچه‌ ها بیشتر از شیرها، ببرها و گرگ ‌ها، گوشت مصرف می ‌کنند.
تمامی آن چه کشاورز باید انجام دهد این است که لانه
مورچه‌ ها را از طبیعت انتخاب کند، آن ها را در کیسه‌ های پلاستیکی در بین
سرشاخه ‌های هرس‌ شده درختان قرار دهد و تا زمانی که بتوانند خانه خود را بسازند آن ‌ها را با محلول شکر تغذیه کند. فقط کافی است کشاورزان مطمئن شوند که مورچه‌ ها آب کافی و سرشاخه ‌های کافی دارند تا از جنگ بین‌ آن ها جلوگیری کند زیرا آن ها موجوداتی عصبی هستند. همچنین لازم است آن ها را از حشره‌کش‌ ها در امان نگه ‌دارند.
پژوهشگران می‌گویند وقتی به جای آفت‌کش از مورچه برای کنترل آفت استفاده می ‌شود، میزان محصولات تولیدی ۴۹ درصد افزایش می ‌یابد. همچنین در این شرایط محصولات کیفیت بهتری دارند و بنابراین ۷۱ درصد درآمد بالاتری نصیب کشاورزان می ‌شود. استفاده از این روش موجب شده درآمد محصولات انبه در استرالیا ۷۳ درصد بیشتر شود.
گرایش به سمت چپ
مورچه ‌ها هنگام جست‌ و جوی لانه‌ های جدید، بیشتر به سمت چپ تمایل دارند تا به سمت راست. در آزمایشی کلونی‌ مورچه‌ Temnothorax albipennisیا مورچه‌ صخره‌ ای درون
مارپیچ‌ هایی قرار داده شد تا رفتار حرکتی آن ‌ها ثبت شود. این کلونی داخل ظرف آزمایشگاهی مربعی‌ شکل بزرگی در ابعاد ۲۳×۲۳ سانتی‌ متر قرار داده شد که نقش لانه را برای آن ایفا می‌ کرد. ورودی لانه کلونی محل شروع حرکت مورچه ‌ها، مقابل ورودی لانه ‌ای ناشناخته بود و این لانه ناشناخته تاریک‌ تر از لانه شروع بود؛ این موضوع آن را برای مورچه ‌ها جذاب ‌تر می ‌کرد، زیرا آن ‌ها به طور طبیعی در صخره‌ های تاریک زندگی می ‌کنند. دانشمندان تفحص لانه ناشناخته را در آزمایشگاه و از طریق نابود کردن لانه اولیه
شبیه‌‌سازی کردند؛ پس از این که مورچه ‌ها لانه جدید را جستجو کردند و از آن خارج شدند، از ظرف خارج شده و به ظرف جدیدی منتقل شدند. پس از پایان هر جستجوی مورچه برای لانه ناشناخته، دیواری جدید در مقابل وی قرار می ‌گرفت تا مانع از انباشت فرمون مورچه – پیغام‌ رسان‌ های شیمیایی- شود که می‌ توانستند بر انتخاب مسیر مورچه اثر بگذارند. در این آزمایش مورچه‌ ها اغلب هنگام جستجوی لانه جدید، به سمت چپ تمایل داشتند. دلیل تمایل این مورچه‌ ها به سمت چپ هنوز مشخص نیست و احتمالاً از چشم چپشان برای شناسایی شکارچیان و از چشم راستشان برای راهبری استفاده می ‌کنند. همچنین دنیای آن ‌ها مارپیچ‌ مانند است و متمایل شدنشان به یک سمت شیوه ‌ای مناسب برای جستجو در مارپیچ ‌ها و خارج ‌شدن از آن‌ ها است.


با ما در اینستاگرام همراه باشید : https://www.instagram.com/parto.sazgar/

نظرات کاربران پیرامون این مطلب

انصراف از پاسخ به کاربر