منوی کاربری

ايميل
ايميل
p.sazgar98@gmail.com
دفتر
دفتر
061-35519175
موبایل
موبایل
09165152502
زندگی شگفت‌انگیز شته‌ها

زندگی شگفت‌انگیز شته‌ها

شته که نام علمی آن Aphids است به شاخه بندپایان، رده حشرات، راسته نیم بالان و خانواده شتگان تعلق دارد.

شته که نام علمی آن Aphids است به شاخه بندپایان، رده حشرات، راسته نیم بالان و خانواده شتگان تعلق دارد. شته‌ها حشرات کوچکی هستند که اندازه آنها از ۱ تا ۱۰ میلی متر متغیر است. بدنشان نرم و پاهایشان کشیده و شبیه به دوک است. به طور معمول از انتهای پشتی بدن آنها دو زائده خارمانند بیرون زده است که ماده ای مومی از آنها ترشح می شود. در هر گونه از شته‌ها فرم‌های بالدار و بدون بال وجود دارد. بخش دهانی آن‌ها ساختاری کشیده و باریک است که rostrumنامیده می شود و در مواقعی که جانور مشغول غذا خوردن نیست آن را در زیر بدن نگه می دارد. چشم‌ها در مقایسه با دیگر حشرات کوچک و نسبتاً ساده هستند. شته‌ها در همه جای دنیا وجود دارند، ولی بیشتر در نواحی معتدل زندگی می کنند.
یک چهارم گونه‌های گیاهی دنیا زیستگاه شته‌ها است. شته‌ها برای انسان‌ها چندان خوشایند نیستند. آسیبی که این موجودات کوچک به گیاهان وارد می کنند آنها را در سراسر دنیا به دشمن باغبان‌ها و کشاورزان تبدیل کرده است. با این حال، از دیدگاه محض جانورشناختی، آنها جانورانی بسیار حیرت انگیز و موفق در بقا هستند. یکی از نکات بسیار قابل توجه در مورد شته‌ها توانایی تکثیر آنها است. در مدت زمان کوتاهی، گیاهی که عاری از شته است را ازدحامی از شته‌ها پر می کنند. در بیشتر مدت زمان سال، بسیاری از گونه‌های شته‌ها بدون جفت گیری تولید مثل می کنند. این چرخه با بیرون آمدن یک شته ماده از تخمی که در سال قبل در محلی مناسب و منزوی گذاشته شده است، آغاز می شود. این محل مناسب می تواند شکاف عمیق تنه یک درخت باشد. این شته ماده که آغازگر زندگی بسیاری از شته‌های دیگر است خود مادر و پدری داشته است، ولی به دلیل آرایش کروموزمومی عجیب شته‌ها، جفت گیری نر و ماده فقط می تواند منجر به تولد شته‌های ماده شود. این «دختربچه‌ها» از سرمای زمستان جان سالم به در می برند و تخم‌های جمعیت تازه ای از شته‌ها را حمل می کنند. شته ماده ای که بنیان گذار جمعیتی دیگر است، از پیش جنین نوزاد ماده دیگری را در بدن خود دارد و درون این جنین، جنین دیگری شکل می گیرد. بنابراین سه نسل از بدن یک جانور کوچک به وجود می آیند که این به لطف پدیده بکرزایی میسر می شود و طی آن جانوران می توانند بدون عمل جفت گیری زاد و ولد کنند. این شته‌های نوزاد دختر که به دنیا می آیند در واقع نسخه مینیاتوری مادر خود هستند و آنها نیز به نوبه خود نوزادان دختر دیگری را به دنیا می آورند تا این که جمعیت شته‌ها رو به فزونی می گذارد. همه این‌ها از شته ماده اصلی که در زمستان فقط یک تخم بوده و از سرما نجات پیدا کرده است به وجود آمده اند. توانایی تکثیر در شته‌ها حیرت آور است. از لحاظ تئوریک، اگر همه نوزادان زاده شده از یک شته کلم زنده بمانند، تا پایان فصل ۵ر۱ میلیارد، میلیارد، میلیارد شته به وجود خواهند آمد.
در طول فصل پاییز، کلونی شته‌ها شروع به زایش شته‌های نر و ماده می کند که وظیفه آنها جفت گیری و به وجود آوردن ماده‌های بنیان گذار نسل‌های بعدی برای سال بعد است. در گونه خاصی از شته‌ها، برخی از شته‌های به وجود آمده از شته ماده اصلی، اگر چه دقیقاً به آن شباهت دارند، اندکی متفاوت هستند و وظایف مشخصی از جمله محافظت از کلونی را بر عهده دارند. این طبقه از شته‌ها معمولاً شته‌های سرباز هستند که پاهای جلویی بزرگ و سر نوک تیزی دارند و اگر جانور مهاجمی به کولونی حمله کند، با این سر نوک تیز به آن ضربه می زنند.
در طول فصل غذا خوردن شته‌ها، کلونی آنها خیلی بزرگ و پرجمعیت می شود که این به ازدحام می انجامد و منجر به از بین رفتن گیاه میزبان می‌شود؛ در چنین شرایطی، شته‌ها شروع به زایش افراد بالدار می کنند. این شته‌های بالدار که به آن‌ها alates می گویند کولونی را ترک خواهند کرد تا گیاهان جدیدی را برای تغذیه پیدا کنند.
بیش از ۴۰۰۰ گونه شته وجود دارد و باور بر این است که آن‌ها بیش از ۲۸۰ میلیون سال پیش که گیاهان موجود در زمین بسیار بسیار کمتر از اکنون بوده اند به وجود آمده اند. حدود ۱۰۰ میلیون سال پیش انفجاری در تنوع گیاهان گلدار رخ داد و در نتیجه آن تنوع وسیعی از شته‌ها ظاهر شدند تا در میان این گونه‌های جدید گیاهی زندگی کنند و از آن‌ها بهره ببرند. با گذشت اَبَردوران‌های زمین شناسی (ائون‌ها)، شته‌ها هم مانند بسیاری از حشرات دیگر همگام با گیاهان تکامل پیدا کردند و رابطه پیچیده حیرت انگیزی بین آن‌ها پدید آمد.
شته‌ها به صورت کلونی زندگی می کنند و در برخی گونه‌ها افراد معینی از آن‌ها وظایف خاص خود را دارند؛ برای مثال همان طور که گفته شد وظیفه حفاظت از کولونی بر عهده آن‌ها است. تنها حشرات دیگری که در کولونی‌هایی زندگی می کنند که در آنها همه افراد ارتباط بسیار نزدیکی با یکدیگر دارند و افراد آن‌ها به طبقات مختلف تقسیم بندی می شوند مورچه‌ها، زنبورها، زنبورهای عسل و موریانه‌ها هستند.
همه شته‌ها از اجزای دهانی نوک تیز و
نی مانند خود برای سوراخ کردن بافت لیفی آوندهای گیاهان و تغذیه از آن‌ها استفاده می کنند. این آوندها مواد غذایی را به همه اندام‌های گیاه می رسانند و شته‌ها از طریق برگ‌ها، ساقه‌ها و ریشه‌ها به این لوله‌ها دسترسی پیدا می کنند. هنگامی که شته دهان نی مانند خود را به درون گیاه فرو می کند، سر آن مایعی تولید می کند که سفت می شود و یک لوله از آن ساخته می شود. برای وارد کردن دهان به بافت لیفی گیاه شته باید به آهستگی سلول‌های گیاهی را از هم جدا کند و برای این که سوراخ ایجاد شده دوباره بسته نشود این حشره شگفت انگیز پروتئین‌های خاصی را تولید می کند که مکانیسم‌های دفاعی گیاه را مختل می کنند. زمان زیادی طول می کشد تا شته بتواند نخستین جرعه از شیره گیاه را بمکد؛ زمانی بین ۲۵ دقیقه تا ۲۴ ساعت! برای این که به هضم شیره گیاهی کمک شود، شته‌ها از باکتری‌ها یا مخمرها کمک می گیرند. این میکروارگانیسم‌ها در شکم حشره وجود دارند و از شیره گیاهان تغذیه می کنند تا مواد مغذی مورد نیاز برای شته‌ها را بسازند. این نمونه بارزی از «همزیستی» است که در زیست شناسی به برهم کنش دو گونه زیستی یا بیشتر در یک رابطه نزدیک و در بیشتر موارد دراز مدت گفته می شود.
مقدار زیادی از آن چه که شته از گیاه می مکد مایعی حاوی قند است و بنابراین شته برای این که متورم نشود باید مایع اضافی موجود در بدنش را در حین تغذیه خارج کند. در نتیجه، قطراتی از مایع قندی که به آن «شبنم انگبینی» یا «شهد نباتی» گفته می شود از انتهای پشتی بدنش خارج می شود. جانوران زیادی هستند که از خوردن این شهد خوشمزه لذت می برند که در درجه نخست مورچه‌ها هستند. مورچه‌ها به قدری از خوردن این مایع شیرین لذت می برند که با شته‌ها مانند انسان‌ها با گاوها رفتار می کنند؛ مورچه‌ها آنها را به صورت «رمه» در می آورند، از آنها مراقبت می کنند و «شیر» آنها را می دوشند! این قرارداد توافقی ایجاد شده بین این دو گونه جانوری دلیل دیگر پیروزی شته‌ها در بقا است، چرا که بسیاری از جانورانی که می توانند از شته‌ها تغذیه کنند با حضور مورچه‌های محافظ می ترسند و از محل دور می شوند.
اگر چه مورچه‌ها در عوض شهدی که شته‌ها به عنوان دست مزد به آن‌ها می پردازند از آنها مراقبت می کنند، باز هم جانوران دیگری، به ویژه در میان حشرات، هستند که از شته‌ها تغذیه می کنند یا انگل آنها می شوند. کفشدوزک‌ها نمونه ای از این حشرات هستند؛ هم لاروهای آن‌ها و هم بالغ‌هایشان از تعداد زیادی شته تغذیه می کنند. بسیاری از زنبورها هم شته‌ها را شکار می کنند و در بدن کوچک و نرم آن‌ها تخم می گذارند. نوزادهای زنبور پس از بیرون آمدن از تخم از اندام‌های داخلی آنها تغذیه می‌کنند و سرانجام باعث مرگ آن‌ها می شوند.گیاهان با وجود شته‌ها بسیاری از مواد مغذی برای رشد و نمو را از دست می دهند.
این دلیل خوبی برای شکل گیری مکانیسم‌های دفاعی مختلف در ساختار گیاهان است که مانع تغذیه شته‌ها از آنها می شوند. این مکانیسم‌های دفاعی شامل تیغ‌ها، پرزها و ترشحاتی است که در همه قسمت‌های گیاه وجود دارند.شته‌ها در پرواز کردن ضعیف هستند، ولی از بادهای مرتفع بهره می گیرند و کیلومترها جا به جا می شوند. آن‌ها معمولاً در شب‌های آرام تابستانی در ارتفاع بالا پرواز می کنند تا خود را به جریان‌های هوای مرتفع برسانند.


اینستاگرام پرتوسازگار

نظرات کاربران پیرامون این مطلب

انصراف از پاسخ به کاربر