منوی کاربری

ايميل
ايميل
p.sazgar98@gmail.com
دفتر
دفتر
061-35519175
موبایل
موبایل
09165152502
آیا همه خزندگان می‌خزند؟

آیا همه خزندگان می‌خزند؟

برخلاف نامی‌که به این جانوران داده اند، خزندگان دارای تنوع بسیار در شیوه‌های حرکتی هستند.

برخلاف نامی‌که به این جانوران داده اند، خزندگان دارای تنوع بسیار در شیوه‌های حرکتی هستند. هر چند عنوان خزنده به این جهت که مارها دست و پا ندارند و بدن خود را روی زمین می‌کشند و سوسماران دم و شکم را هنگام حرکت روی زمین سُر می‌دهند، داده شده است. خزندگان در جریان تکاملی تاریخ خود به روش‌های گوناگونی حرکت می‌کرده اند و بیشتر انواع حرکتی که در سایر مهره داران دیده می‌شود در خزندگان نیز به کار می‌رفته است. امروزه خزندگان در دریاها یا آب‌های شیرین زندگی می‌کنند و بر حسب شیوه زندگی درون آب شنا می‌کنند. انواعی دیگر می‌توانند روی خشکی بدوند. برخی نیز درون خاک نقب می‌زنند. گروهی از خزندگان از درختان و صخره‌ها بالا می‌روند یا حتی برخی دیگر از طریق سُریدن در هوا حرکت می‌کنند که شبیه به پرواز کردن است.
خزندگان قدیمی‌نیز دارای حرکات متنوع بودند. پتروسورها که در دوران مزوزوئیک (دورانی از تاریخ زمین شناسی) زندگی می‌کردند دارای قدرت پرواز در هوا بودند. انواعی دیگر که ایکتیوسور نامیده
می‌شوند و در دریاها زندگی می‌کردند دارای دست و پایی به شکل باله‌های ماهی بودند که به کمک آن‌ها شنا می‌کردند. همچنین گروهی از خزندگان به نام پلزیوسورها وجود داشتند که دارای اندام‌های حرکتی پارو مانند برای شنا در دریاها بودند. بهترین نمونه از اندام‌های حرکتی در خزندگان امروزی در بیشتر مارمولک‌ها دیده می‌شود.
اغلب مارمولک‌ها دارای اعضای حرکتی به صورت زوج هستند که یک جفت در ناحیه سینه و یک جفت هم در ناحیه لگنی وجود دارد. معمولاً هر عضو حرکتی شامل دست‌ها و پاها دارای پنج انگشت است که هر یک از آن‌ها دارای ناخن یا چنگال است. بسیاری از مارمولک‌ها می‌توانند با سرعت زیاد روی زمین بدوند. برخی از مارمولک‌ها نیز هستند که هنگام دویدن فقط از اندام‌های حرکتی عقبی خود استفاده می‌کنند؛ مانند «دراگون استرالیایی» که روی دو پا می‌دود. این نوع از مارمولک‌ها ناحیه پیشین بدن خود را از زمین بالا نگه می‌دارند و روی دو پای خود می‌دوند. این نوع حرکت روی دوپا در گروهی از دایناسورهای ابتدایی نیز وجود داشت که احتمالاً پرندگان نیز از این گروه از خزندگان مشتق شده اند.
بسیاری از مارمولک‌ها علاوه بر حرکت سریع روی زمین
می‌توانند از سطوح عمودی نیز به آسانی بالا بروند. وجود چنگال‌های تیز به آن‌ها در بالا رفتن کمک می‌کند. البته مارمولک‌هایی که روی تنه درختان یا دیواره صخره‌ها دیده می‌شوند دارای چنگال‌های تیز و تخصصی هستند. مارمولک‌هایی که روی سطوح صاف صخره‌های برآمده حرکت می‌کنند پاهایی با انگشتان تغییر شکل یافته دارند که زیر انگشت‌های آن‌ها بادکش‌ها و بالشتک‌های فراوانی دیده می‌شود که به کمک آن‌ها به سطوح صاف می‌چسبند. این ویژگی در برخی مارمولک‌های خانگی نواحی گرمسیری به نام گکو نیز وجود دارد که به راحتی می‌توانند از شیشه‌های پنجره‌ها بالا بروند و روی سقف‌ها حرکت کنند. البته نوعی از مارمولک‌های خانگی از همان انواع گکو وجود دارد که انگشت‌های پاهای آن‌ها دارای ناخن است و به کمک آن‌ها می‌توانند روی دیوارهای صاف حرکت کنند.
مارمولک‌ها یا سوسمارهای پرنده از جالب ترین مارمولک‌هایی هستند که در هندوستان و مالایا زندگی می‌کنند.
این مارمولک‌ها با نام علمی‌دراکو یا Dracoهستند که پوست گسترده پرده مانند بزرگی دارند و از طریق بدن به طرف خارج کشیده شده است، اما به اندام‌های حرکتی متصل نیست. این اندام شبه بال به وسیله گسترش دنده‌ها نگهداری می‌شود و این نوع مارمولک‌ها به کمک این نوع پوست می‌توانند مسافت‌های کوتاهی را در هوا پرواز کنند. آن هم از درختان بزرگ تری به درختان کوچک تر صورت می‌گیرد. معمولاً همه مارمولک‌ها دارای دو جفت اندام حرکتی شامل دست و پا نیستند و همه آن‌ها دارای پنج انگشت دست و پا نیستند. در بعضی از آن‌ها ممکن است یک یا دو جفت از اندام‌های حرکتی وجود داشته باشد. برخی از آن‌ها بدون دست یا پا یا هر دو جفت اندام‌های حرکتی هستند و اغلب آن‌ها را «مارهای شیشه ای» می‌نامند. تیره ای از این مارمولک‌های بدون دست و پا به نام Anguidaeوجود دارد که این‌ها خزندگانی هستند که در ظاهر شبیه به مار و بدون اندام‌های حرکتی خارجی به نظر می‌رسند. چنین انواعی از مارمولک‌ها اغلب در زیر زمین زندگی می‌کنند. دو گونه از خانواده Anguidaeنیز در ایران در شمال ایران یافت می‌شوند.
تمساح‌ها یا کروکودیل‌ها قادر به حرکت در روی زمین و نیز شنا در آب هستند. اگر چه انگشتان بعضی از آن‌ها پرده دار است، اما جا به جایی سریع جانور در آب توسط حرکت نوسانی بدن و دم صورت می‌گیرد.
از خزندگان کنونی لاک پشت‌های دریایی با زندگی در آب سازش بیشتری یافته اند. اندام‌های حرکتی لاک پشت‌های دریایی به صورت پاروهای شنا تغییر شکل یافته اند و چنگال‌های آن‌ها نیز کوچک شده اند یا از بین رفته اند. از طرف دیگر لاک پشت‌های خشکی زی دارای دست‌ها و پاهای بسیار قوی هستند و جانور قادر است به کمک آن‌ها بدن نسبتاً سنگین خود را حرکت دهد.
لاک پشت مردابی می‌تواند در سطح آب شناور بماند یا این که در کف مرداب یا استخر جا به جا شود. احتمالاً این تغییر وزن بدن به کمک تغییر حجم هوای شش‌ها و افزایش یا کاهش مقدار آب موجود در کلوآک (حفره انتهایی روده‌ها) انجام می‌گیرد.
مارها بدون اندام‌های حرکتی هستند و بنابراین به شیوه خزیدن جا به جا می‌شوند. به طور کلی مارها به چهار طریق روی زمین می‌خزند که این چهار نوع حرکت به نام‌های موجی افقی، خطی مستقیم، مارپیچی و پیشروی از پهلو توصیف شده اند. ردپای ماری که با حرکت موجی افقی به جلو می‌رود به صورت خطی موجی است، زیرا بدن جانور در طول یک سری از امواج می‌لغزد و هر بخش از بدن از همان ردپا که بخش قبلی بر جای گذاشته است عبور می‌کند. در این نوع حرکت ردپای جانور در خاک نرم یا ماسه به صورت
میله‌ای نوک تیز که از بلند شدن یا فشرده شدن خاک یا ماسه به بالا و در جهت عکس محور حرکت به وجود آمده است بر جای می‌ماند. در موقع پیشروی از طریق حرکت به خط مستقیم، محور بدن مستقیم است و جا به جایی به وسیله حرکات متناوب پلاک‌های شکمی‌و خود بدن انجام می‌گیرد. در این حالت حرکتی موجی، پلاک‌های پوستی شکم را بلند می‌کند و آن‌ها را به سمت جلو می‌راند و نیز به زمین می‌چسباند. در دنباله این عمل بدن ظاهراً تا اندازه ای به جلو می‌خزد تا آن که دوباره در امتداد پلاک‌های پوستی شکم قرار گیرد. حرکت مارپیچی عبارت از جمع شدن و باز شدن متناوب بدن است. این نوع حرکت سریع تر از حرکت به خط مستقیم است و گاهی اوقات هنگامی‌که جانور به آرامی‌در تعقیب طعمه است از آن استفاده می‌کند. پیشروی یا حرکت از پهلو بیشتر در مارهای بیابانی به ویژه افعی‌ها دیده می‌شود.
مارهای زنگی و افعی‌های شاخدار از پهلو حرکت می‌کنند. نوعی مار زنگی در آمریکای شمالی و نوعی افعی شاخدار در جنوب غربی ایران یافت می‌شود که نام علمی‌جنس آن‌ها «سِراستِس» (Cerastes)است و این نام را به علت همین شیوه حرکتی بر آن‌ها گذاشته اند. این واژه لاتین به معنی «پهلو رو» است. این حرکت اصولاً شامل یک سری حرکات مارپیچی پهلویی که در آن فقط نیروی عمودی به کار برده می‌شود و در یک زمان فقط دو نقطه از بدن مار با زمین در تماس است. رد حرکت این نوع مارها با این شیوه حرکتی مانند علامت‌های موازی و مورب شکل است. غیر از افعی‌های پهلو رو ممکن است که گونه‌هایی از مارها از روش‌های مختلف ذکر شده بسته به شرایط و موقعیت‌های زیستی خود استفاده کند، ولی بیشتر گونه‌ها فقط یک شیوه حرکتی دارند.


اینستاگرام پرتوسازگار

نظرات کاربران پیرامون این مطلب

انصراف از پاسخ به کاربر